W piątek, 15 marca przy Pomniku Ofiar Faszyzmu odbyła się uroczystość otwarcia Muzeum KL Plaszow – wystawy plenerowej „KL Plaszow. Miejsce po, miejsce bez”. Ekspozycja składa się z 15 tablic, których treść łączący przekaz historyczny ze słowami świadków. Uzupełnia ją 41 punktów terenowych, informujących o lokalizacji obiektów istotnych dla historii obozu. W terenie znajdują się także trzy okna archeologiczne.
Ekspozycja jest częścią prac wykonanych w terenie poobozowym, których celem było podkreślenie i opisanie zachowanych śladów przeszłości tego miejsca: cmentarzy żydowskich, dróg i ścieżek, reliktów zabudowy obozowej. Założeniem Muzeum KL Plaszow było pozostawienie terenu dawnego obozu w możliwie niezmienionym i autentycznym stanie.
– Po latach wspólnych wysiłków i starań pokazujemy, jak ważne jest to miejsce dla miasta, mieszkańców i wszystkich, którzy chcą, by pamięć o obozie przetrwała, by to miejsce było objęte właściwą opieką. KL Plaszow to historia Krakowa i historia krakowian, ale jednocześnie także część historii świata. To część historii wojny, która pochłonęła wiele ofiar – także w Krakowie, dokładnie w tym miejscu. Obejmując je troską, zapewniając mechanizmy ochrony w postaci działalności muzeum, oddajemy ofiarom należny szacunek. Niech ten teren – świadek i miejsce pamięci dla wszystkich którzy go odwiedzają będzie też przestrogą i apelem o pokój − mówi prezydent Krakowa Jacek Majchrowski.
− To miejsce powinno być uszanowane i objęte systemową, instytucjonalną opieką. Bo tu się zdarzyła tragedia, tu są kości ludzkie, tu leżą ofiary zbrodni. Stąd potrzeba przekazu wiedzy i działań, które sprawią, że pamięć o KL Plaszow będzie żywa, istotna. Wystawa to zakończenie jednego z etapów naszych działań, pracujemy nad kolejnymi: remontujemy Szary Dom, przygotowujemy budowę Memoriału, pracujemy nad pomnikiem dźwiękowym. Zapraszam do wspólnej troski o to miejsce, które jest tak ważną częścią historii miasta i mieszkańców – podkreśla Monika Bednarek, dyrektorka Muzeum KL Plaszow.
Osiemdziesiąt lat temu w krakowskim Podgórzu funkcjonował obóz pracy i koncentracyjny Plaszow, który był częścią niemieckiej polityki Zagłady. Przeszło przez niego ok. 35 tys. więźniów, przede wszystkim Żydów, ale także Polaków i Romów, ok. 6 tysięcy osób straciło w nim życie. W 1945 roku Niemcy, ewakuując obóz, praktycznie zrównali go z ziemią i skutecznie zatarli ślady zbrodni, jaka się tam dokonała. Na terenie miejsca pamięci pozostały jednak trzy masowe groby i dwa cmentarze żydowskie. Dziś obszar miejsca pamięci jest objęty ochroną konserwatora zabytków i ma status cmentarza wojennego.
Zaraz po wojnie miasto Kraków i władze państwowe, osoby indywidualne i stowarzyszenia podejmowały działania, aby wiedza i pamięć o tym miejscu przetrwały. Przez wiele lat ich głównym symbolem był postawiony na miejscu straceń pomnik Ofiar Faszyzmu. Od 2016 roku w proces upamiętnienia włączały się krakowskie instytucje, przede wszystkim Muzeum Krakowa, a w styczniu 2021 roku zostało powołane Muzeum KL Plaszow.
Edukacji i poznaniu przeszłości tego miejsca służyć będą także dwa budynki muzealne: Szary Dom i Memoriał. Całość będzie w przyszłości stanowić spójną opowieść o historii byłego obozu. Zakończenie prac budowlanych planowane jest na zakończenie 2025 roku.
(AI GEG)
