Prezydent Aleksander Miszalski przekazał radnym projekt budżetu Krakowa na 2025 rok. To pierwszy plan dochodów i wydatków miasta obecnego prezydenta. Zarówno dochody, jak i wydatki zaplanowano większe niż w tym roku.
Dochody
Projekt budżetu Krakowa zakłada, że miasto osiągnie w 2025 roku dochody ogółem na poziomie 8 948 492 952 zł – i będzie to poziom o 10,4 proc. wyższy od planu uchwalonego na rok 2024 (wynoszącego 8 108 147 451 zł). Na strukturę dochodów, które miasto zaplanowało w projekcie budżetu na 2025 rok, składać się będą:
-środki ze źródeł zagranicznych – w kwocie 59 mln zł
=dochody własne (m.in. podatki i opłaty lokalne, dochody z mienia, wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej) – w kwocie 2,8 mld zł
-udział w podatkach PIT i CIT – w kwocie 5,4 mld zł (PIT: 4,9 mld zł; CIT: 510 mln zł)
-subwencje i dotacje – w kwocie 532 mln zł (w tym same subwencje: 115 mln zł).
Planowana struktura dochodów miasta znacząco zmieni się – na korzyść – w związku z reformą finansowania samorządów. Z początkiem 2025 roku wejdzie w życie nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przygotowana przez Ministerstwo Finansów. Zwiększa ona udział samorządów we wpływach z podatków PIT i CIT oraz stabilizuje osiągane z tego tytułu dochody, jednocześnie zaś ogranicza rolę subwencji przekazywanych z budżetu państwa. Najważniejszym elementem reformy jest zmiana w sposobie wyliczania wpływów z podatków PIT i CIT – dochody samorządów ustalane będą jako procent od dochodów podatników osiąganych na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. Przyjęta w nowej ustawie wysokość udziału w PIT dla miasta na prawach powiatu wynosi 8,6 proc. dochodów podatników mieszkających w tym mieście, a w przypadku CIT – 2,2 proc. dochodów podatników posiadających w nim siedzibę. Taki mechanizm gwarantuje samorządom wyższe wpływy z tych podatków i sprawia, że to one – a zwłaszcza PIT – będą filarem lokalnych budżetów. W przypadku Krakowa udział wpływów z podatków PIT i CIT w łącznej sumie dochodów miasta znacząco wzrośnie – z dotychczasowych 36 proc. do 61 proc. Jednocześnie wyraźnie spadnie rola subwencji i dotacji, czyli transferów z budżetu państwa (z 24 proc. do zaledwie 6 proc. całości dochodów miasta).
– Nowy mechanizm finansowania samorządów – oparty na wpływach z PIT i CIT, z ograniczoną rolą subwencji – oraz rezygnacja z pobierania tzw. janosikowego oznaczają dla Krakowa realne korzyści. Już w 2025 roku na zmianie modelu finansowania miasto zyska 866 mln zł (w porównaniu z rokiem 2024) – podkreślają urzędnicy z krakowskiego magistratu.
Wydatki bieżące
Projekt budżetu na 2025 rok zakłada wydatki ogółem na poziomie 9 676 229 810 zł. Jeśli porównamy je z planem uchwalonym na 1 stycznia 2024 r., różnica wynosi około 1 mld zł (co oznacza wzrost wydatków o 12 proc.). Według planu na 30 września 2024 aktualne wydatki miasta kształtują się na poziomie 9 427 422 178,09 zł, a więc w porównaniu do tej wielkości wzrost jest znacznie mniejszy.
Stała tendencja, jaką jest większy z roku na rok poziom wydatków miasta ogółem, to niemal w całości efekt systematycznie rosnących wydatków bieżących – czyli tej kategorii wydatków, które miasto ponosi, żeby zapewnić ciągłość oraz jakość zadań i usług wykonywanych na rzecz mieszkańców i całej wspólnoty lokalnej. W projekcie budżetu na 2025 rok nakłady te zaplanowano na poziomie 8 530 223 473 zł, z czego najwięcej miasto wyda na: edukację (ok. 39 proc., tj. 3,3 mld zł), transport i łączność (ok. 14 proc., tj. 1,2 mld zł), gospodarkę komunalną i ochronę środowiska (ok. 9 proc., tj. 777 mln zł), administrację publiczną (ok. 7 proc., tj. 648 mln zł), pomoc społeczną (ok. 6 proc., tj. 516 mln zł), rodzinę (ok. 4,5 proc., tj. 373 mln zł), kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego (ok. 4 proc., tj. 361 mln zł) i gospodarkę mieszkaniową (ok. 3 proc., tj. 236 mln zł).
Inwestycje
W 2025 roku miasto zamierza zrealizować program inwestycyjny na łączną kwotę 939 686 337 zł (dla porównania w planie uchwalonym na 1 stycznia 2024 r. przewidziano 924 021 271 zł). Zwiększy się m.in. pula środków inwestycyjnych, którymi samodzielnie mogą dysponować dzielnice – do swojej wyłącznej dyspozycji będą miały w sumie 19,6 mln zł (w ubiegłym roku było to 14 mln zł). Największe środki zostaną zaangażowane w obszarach mających bezpośredni wpływ na jakość życia w mieście, a są to: transport (32 proc.), pomoc, integracja społeczna i rodzina (12,5 proc.), ochrona i kształtowanie środowiska (11,5 proc.), oświata i wychowanie (10 proc.) oraz sport i rekreacja (7 proc.).
W obszarze transportu nacisk położony zostanie na budowę i modernizację sieci dróg, w tym wykonanie ciągów pieszych i rowerowych, a także budowę węzłów przesiadkowych z parkingami P&R, montaż sygnalizacji świetlnych i doświetlenie przejść dla pieszych. Nowe chodniki pojawią się m.in. przy ulicach Bogucianka, Bochenka, Tomickiego i Sołtysowskiej, Sosnowieckiej, Kantorowickiej, Sawy-Calińskiego, Bolesława Śmiałego, Drożyska i Podbipięty. Ścieżki rowerowe zostaną poprowadzone wzdłuż ulic: Nawojki, Jancarza, południowej strony al. Pokoju, północnej strony ul. Brożka oraz na odcinku ul. Walerego Sławka (pomiędzy skrzyżowaniami z ul. Kamieńskiego i Puszkarską). Dzięki doświetleniu bezpieczniej będzie na przejściach dla pieszych m.in. przy ulicach Fredry, Bochenka i Teligi, a także w Bieńczycach. Zaplanowane zostały również środki na budowę linii tramwajowych i modernizację torowisk (KST ul. Meissnera – Mistrzejowice, KST os. Krowodrza Górka – Azory, przebudowa torów w ul. Starowiślnej i Straszewskiego). Zaplanowano również przedsięwzięcia związane z modernizacją oświetlenia publicznego (drogowego i parkowego), co w niedalekiej przyszłości przyniesie miastu wymierne oszczędności.
Drugim obszarem inwestycyjnym, który wyróżnia się ze względu na wielkość zaplanowanych środków, jest pomoc i integracja społeczna oraz rodzina. Miasto dąży do rozbudowy i modernizacji infrastruktury społecznej – od budowy kolejnych żłobków po likwidację barier architektonicznych. W projekcie zaplanowano środki na budowę miejskich żłobków w kilkunastu nowych lokalizacjach (przy ul. Krzemionki, Działowskiego, Karaszewicza-Tokarzewskiego, Drożyska, Niebyłej, Jabłonkowskiej, Wróblowickiej, Księcia Józefa, Lubockiej, Wadowskiej, Rybitwy) oraz modernizację żłobka przy ul. Mazowieckiej oraz przebudowa żłobka na os. Willowym. W ramach programu likwidacja barier architektonicznych przeprowadzone zostaną prace modernizacyjne w budynkach użytkowanych m.in. przez II Liceum Ogólnokształcące, Centrum Młodzieży, Zespół Szkół Specjalnych nr 14, Zespół Szkół Mechanicznych nr 1, Zespół Szkół Geodezyjno-Drogowych i Gospodarki Wodnej. Zaplanowani też środki na modernizację niektórych miejskich domów pomocy społecznej.
Budowa parków, rozwój terenów zielonych, odwodnienie, zagospodarowanie wód opadowych, poprawa bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, wspieranie rozwoju OZE oraz innych przedsięwzięć niskoemisyjnych – to główne cele zadań, które realizowane będą w obszarze ochrona i kształtowanie środowiska. To choćby rewitalizacja parków Decjusza, Kurdwanów, Wyspiańskiego i przy dworze Czeczów, budowa nowych parków przy ul. Padniewskiego, Kurczaba, przygotowanie zielonych terenów rekreacyjnych znanych jako Planty Podgórskie i Park Kolejowy, a także odwodnienie parku Maćka i Doroty.
W projekcie zapewniono także finansowanie dla inwestycji w obszarze edukacji – m.in. na budowę trzech zespołów szkolno-przedszkolnych w najdynamiczniej rozwijających się rejonach Krakowa – tj. na Górce Narodowej, Klinach i w Czyżynach. Plan inwestycyjny obejmuje także inne ważne zadania: rozbudowę Szkoły Podstawowej nr 124 (ul. Sucharskiego), dobudowę pawilonu przedszkolnego w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 9 (ul. Prawocheńskiego), przebudowę Przedszkola nr 28 (ul. Duża Góra), rozbudowę Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 8 (ul. Wrony), zakup lokalu w rejonie ul. Myśliwskiej na potrzeby klas I–III szkoły podstawowej, rozbudowę i przebudowę Szkoły Podstawowej nr 54 wraz z budynkiem Samorządowego Przedszkola nr 133 (ul. Tyniecka), rozbudowę Szkoły Podstawowej nr 62 (ul. Ćwikłowa), rozbudowę Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 15 (ul. Grochowa), rozbudowę Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 14 (ul. Stawowa).
W obszarze sport i rekreacja sfinansowana zostanie budowa nowych obiektów sportowych oraz przyszkolnych hal gimnastycznych – powstaną m.in. kryte pływalnie w Szkole Podstawowej nr 129 (os. Na Stoku) oraz na terenie KS Clepardia (ul. Mackiewicza), hale sportowe w Szkole Podstawowej nr 100 (os. Albertyńskie) i Szkole Podstawowej nr 85 (os. Złotego Wieku) czy sala rehabilitacyjno-sportowa w Zespole Szkół Specjalnych nr 11 (al. Dygasińskiego).
Z planami budżetowymi na 2025 rok można zapoznać się poprzez prezentację [pdf].
(AI GEG)
